Na putu od Sarajeva do Splita većina ljudi gleda samo na sat i broji kilometre do mora. Šteta. Ova ruta vodi kroz neke od najzanimljivijih krajeva zapadnog Balkana – od vezirskog Travnika, preko kupreške visoravni i Livanjskog polja, pa sve do Cetinske krajine i stare tvrđave koja se nadvila nad Splitom.
Ko ima malo vremena i volje da putovanje podeli na nekoliko etapa, dobija mnogo više od običnog prevoza do plaže.
Najjednostavniji način da se sve to obiđe, bez sopstvenog auta i vožnje po planinskim krivinama, jeste linija Sarajevo – Split koju vozi Livno Bus.
Autobus iz Sarajeva kreće svakog dana, put traje nešto duže od šest i po sati, a na trasi su, između ostalih, Kiseljak, Vitez, Travnik, Bugojno, Kupres, Livno i Trilj. Svaka od tih stanica može da postane mesto gde ćete izaći, prespavati i sutradan nastaviti dalje.
Ako vam treba kratak odgovor: između Sarajeva i Splita vredi zastati u Travniku, na Kupresu, u Livnu, na visoravni Krug gde žive divlji konji, kod Buškog jezera, u Trilju na reci Cetini, u Sinju i na tvrđavi Klis.
Neka od ovih mesta su direktno na autobuskoj trasi, a do ostalih se lako stiže kratkom vožnjom iz najbližeg grada.
Pregled usputnih mesta na jednom mestu
| Mesto | Gde je na ruti | Glavni razlog za stajanje | Koliko vremena odvojiti |
|---|---|---|---|
| Travnik | Srednja Bosna, oko 90 km od Sarajeva | Tvrđava Stari grad, Plava voda, rodna kuća Ive Andrića | Pola dana |
| Kupres | Visoravan na preko 1.100 metara | Prostrane livade, čist vazduh, zimi skijanje | 2-3 sata |
| Livno | Livanjsko polje, pred granicom sa Hrvatskom | Izvor Duman, samostan Gorica, livanjski sir | Ceo dan |
| Visoravan Krug | Na planini Cincar, iznad Livna | Krdo divljih konja | Pola dana |
| Buško jezero | Između Livna i graničnog prelaza | Pejzaž, kupanje, ribolov | 2-3 sata |
| Trilj i Cetina | Prvi veći grad u Hrvatskoj | Reka Cetina, rimski Tilurium na Gardunu | Pola dana |
| Sinj | Srce Cetinske krajine | Muzej Sinjske alke, svetište Gospe Sinjske | 3-4 sata |
| Klis | Oko 12 km pre Splita | Srednjovekovna tvrđava sa pogledom na more | Oko 2 sata |
1. Travnik – vezirski grad na Lašvi
Travnik je prvi veći grad na ruti koji zaslužuje pravo stajanje, a ne samo pogled kroz prozor.
Skoro puna dva veka ovde su stolovali bosanski veziri, pa je grad i danas pun džamija, starih kuća i sahat-kula. Pre svega, popnite se do tvrđave Stari grad.
Od aprila do kraja oktobra otvorena je svakog dana od 8 do 20 časova, a ulaznica košta simboličnih nekoliko konvertibilnih maraka.
Sa zidina se najlepše vidi Plava voda – hladno vrelo ispod tvrđave, oko kog su poređani mali restorani sa ćevapima i travničkim sirom.
Ljubitelji književnosti neće zaobići rodnu kuću Ive Andrića, a oni koji vole arhitekturu obično se zadrže kod Šarene džamije u glavnoj ulici. Istini na volju, Travnik se lako obiđe peške za pola dana, pa je ovo idealna prva etapa.
2. Kupres – krov cele rute
Posle Bugojna put počinje da se penje, a pejzaž se menja gotovo iz minuta u minut. Kupreška visoravan leži na preko 1.100 metara nadmorske visine i leti izgleda kao beskrajna zelena livada, dok zimi postaje jedno od omiljenih skijališta u BiH.
Ovde nema velikih znamenitosti, i zapravo to je njena najveća draž – tišina, konji na pašnjacima i vazduh koji se oseti čim izađete iz autobusa.
Jedan praktičan savet: čak i usred leta na Kupresu ume da bude primetno hladnije nego u Sarajevu, pa neka vam jakna bude u ručnom prtljagu, a ne u prtljažniku.
Ako volite ovakve planinske predele i mir daleko od gradske gužve, pročitajte i zašto su planina Maljen i Divčibare odličan izbor za odmor u prirodi
3. Livno – grad sira, izvora i franjevačke baštine
Livno je mesto koje mnogi prođu u prolazu, a onda požele da su se zadržali. Grad leži na ivici Livanjskog polja, jednog od najvećih kraških polja u Evropi, i ima opušten ritam malog mesta. Šetnju počnite kod izvora Duman, odakle izvire reka Bistrica i gde se leti skupljaju i meštani i turisti.
Iznad grada nalazi se franjevački samostan Gorica sa muzejom i galerijom, u kojoj se čuva i vredna zbirka slikara Gabrijela Jurkića. Muzej je otvoren radnim danima od 9 do 15 časova, a od 1. juna do 1. septembra i subotom od 10 do 15. Praznicima je zatvoren, pa to proverite pre dolaska.
A onda – sir. Livanjski sir se ovde proizvodi od kraja 19. veka i jedan je od najpoznatijih proizvoda iz ovog dela Balkana. Ako iz Livna ponesete samo jednu stvar kući, neka to bude komad zrelog livanjskog sira iz lokalne mlekare.
4. Visoravan Krug – gde divlji konji još slobodno lutaju
@koca4687 Livno – grad divljih konja, Livanjskog sira i tisućljetne povijesti. Ako voliš ovakve kratke priče o gradovima, ostavi like, komentiraj koji grad želiš sljedeći i zaprati za još sadržaja! #livno #bosnaihercegovina #tropolje #livanjskopolje #divljikonji ♬ Originalton – Gradovi i mjesta Balkana 🌍
Iznad Livna, na planini Cincar, prostire se visoravan Krug, dom nekoliko stotina divljih konja. Potiču od konja koje su meštani pustili kada su ih u poljima zamenile mašine, a danas su jedna od najneobičnijih atrakcija u ovom delu Evrope. Da se ne lažemo, do njih se ne stiže autobusom – potreban vam je automobil, taksi ili organizovani izlet iz Livna.
Najbolje je krenuti rano ujutro ili pred zalazak sunca, od kasnog proleća do rane jeseni. Konji su navikli na ljude, ali su i dalje divlje životinje, pa ih ne hranite i ne prilazite ždrebadi.
5. Buško jezero – plavo ogledalo pred granicom
Između Livna i graničnog prelaza prema Hrvatskoj pruža se Buško jezero, jedno od najvećih veštačkih jezera u Evropi.
Leti je omiljeno mesto za kupanje, kampovanje i ribolov, a u proleće i jesen pravi je raj za fotografe, jer se voda i okolne planine stapaju u neverovatne prizore. Za kratku pauzu dovoljna su dva do tri sata.
6. Trilj i reka Cetina – prvi susret sa Dalmatinskom zagorom
Čim se pređe granica, pejzaž postaje dalmatinski: kamen, makija i zelena Cetina koja se lagano provlači kroz Trilj.
Grad je dobra baza za kajak i kanu po reci, ali i za kratak izlet na obližnji Gardun, gde su ostaci rimskog legijskog logora Tilurium.
Sa druge strane, ako vas ne privlači aktivan odmor, dovoljno je sesti u neku od kafana pored reke i gledati kako Cetina teče ka moru.
7. Sinj – alkari, konji i vekovna tradicija
Sinj je samo nekoliko kilometara od Trilja, a put prema Splitu prolazi tik uz njega. Grad je poznat po Sinjskoj alki, viteškom turniru koji se održava svakog avgusta još od 1715. godine i koji je upisan na UNESCO listu nematerijalne baštine.
Ako ne stignete na samu Alku, posetite Muzej Sinjske alke, smešten u nekadašnjoj mletačkoj konjičkoj kasarni.
Otvoren je od utorka do nedelje, ponedeljkom je zatvoren, a obilazak traje oko sat vremena. Posle muzeja prošetajte do svetišta Gospe Sinjske, jednog od najvažnijih marijanskih svetilišta u Hrvatskoj.
8. Tvrđava Klis – poslednji vidikovac pre mora
@calmingmadness Klis Fortress: A Sentinel of Dalmatian History Klis gained global recognition as the filming location for Meereen in HBO’s Game of Thrones. The fortress served as the backdrop for the city-state’s iconic outdoor scenes, bringing Westeros fans into the real-world magic of Dalmatia. The Klis Fortress (Croatian: Tvrđava Klis, Italian: Fortezza di Clissa) is a medieval stronghold perched high above the village of Klis, overlooking the city of Split, the Adriatic Sea, and nearby islands, making its a strategic position for critical defensive throughout history. Though its exact dates are unknown, the site may date back to the 3rd century BC, possibly used by the Illyrian tribe Dalmatae before being taken over by the Romans. During the late Roman period, the fort of Kleis was established to protect the nearby city of Salona, then the capital of Roman Dalmatia. After the fall of the Roman Empire, the fortress came under the control of several Croatian kings, further cementing its role in regional defense. In the 13th to 16th centuries, Klis Fortress played a vital role in resisting invasions, first from the Mongols and later the Ottomans, especially during the 1500s. Over centuries of sieges and renovations, the fortress evolved dramatically, its original appearance lost to time, but its historical significance remains intact. Today, Klis Fortress stands as one of Croatia’s most important and iconic fortifications, a remarkable example of enduring defensive architecture. #split #croatia #klis #fortr #castle #europe #history #gameofthronestiktok #meereen #travel #bucketlist #fyp ♬ AURA – Ogryzek
Poslednja stanica pre Splita je ujedno i najslikovitija. Tvrđava Klis stoji na litici iznad istoimenog mesta i vekovima je čuvala prolaz sa kopna prema moru.
Ovde je Petar Kružić sa uskocima godinama odolevao turskim napadima, a mnogi će je prepoznati i kao lokaciju snimanja serije Igra prestola.
U sezoni je otvorena svaki dan od 8.30 do 20.30. Ulaznica za odrasle košta 12 evra, za decu do 15 godina 4 evra, i uključuje i interpretacijski centar u podnožju, etno park Stella Croatica i Muzej masline.
A evo i zašto vredi popeti se do vrha: pogled puca na Split, ostrva i celu Kaštelansku rivijeru, pa je ovo savršen oproštaj od unutrašnjosti.
Kako da isplanirate putovanje u etapama
Ovakvo putovanje ne zahteva mnogo organizacije, ali nekoliko stvari je dobro znati unapred:
- Autobus iz Sarajeva po trenutnom redu vožnje polazi u 12.25 i u Split stiže oko 19 časova, pa jedan dan ne ostavlja mnogo prostora za obilaske.
- Karta za odrasle u jednom smeru trenutno košta 70 KM, povratna 120 KM, dok deca od 2 do 12 godina plaćaju upola.
- Usputni gradovi poput Travnika, Livna i Trilja imaju zasebne relacije do Splita, pa putovanje možete podeliti na dve ili tri karte i u svakom mestu prespavati po noć.
- Na granici između BiH i Hrvatske ulazite u Šengen zonu, pa računajte na kontrolu dokumenata i moguće čekanje. Državljanima Srbije za ulazak u Hrvatsku potreban je pasoš.
- U BiH se plaća konvertibilnim markama, a u Hrvatskoj evrima, pa je zgodno imati malo gotovine u obe valute.
Česta pitanja
Put koji je vredan koliko i odredište
Ruta od Sarajeva do Splita pokazuje koliko se različitih predela može videti za samo jedan dan vožnje: osmanski Travnik, planinski Kupres, Livno sa sirom i divljim konjima, zelena Cetina i kamena Dalmatinska zagora na kraju.
Ako putovanje podelite na dve ili tri etape, more će vas i dalje čekati, samo ćete do njega stići sa mnogo više utisaka. Spakujte jaknu za Kupres, ostavite mesta u torbi za livanjski sir i ne žurite – najbolji delovi ovog puta su upravo oni između polaska i dolaska.
